Gerçek bir av köşkü Muğla’nın Dalaman ilçesinde yıllardır anlatılan “dünyanın tren geçmeyen tek istasyonu” hikayesi, belgeler ve tanıklıklarla netleşti. TİGEM arazisi içinde yer alan ve mimarisi nedeniyle tren garını anımsatan yapının, sanıldığı gibi bir gar olmadığı, 1900’lü yılların başında Mısır Valisi Abbas Hilmi Paşa tarafından av köşkü ve idari bina olarak yapıldığı ortaya çıktı.
Dalaman eski Belediye Başkanı Şevket Durmuş, binanın tren garı olarak planlanmadığını belirterek “Projelerin karşı karşıya gelmesi gibi bir durum mümkün değil. Yapının 1908’li yıllarda av köşkü ve idari bina için yapılmış” diyor. Durmuş’a göre daha önceki dönemlerde TİGEM arazisi içinde yalnızca yük taşımak için kullanılan kısa mesafeli bir tren hattı varmış. Bu hat zaman içinde sökülüp kaldırılmış. Hatta Durmuş, ailesinde eski raylardan kalan demirlerin hala bulunduğunu söylüyor.
Olayın aslını oluşturan “trensiz gar” ifadesi ise, binanın mimarisiyle ilişkilendiriliyor. Gar yapısını çağrıştıran cephe, zamanla “demiryolu olmayan yere yapılmış istasyon” hikayesini kuvvetlendirdi. Fakat Durmuş, “Bir tren garının başka yerleşimlere bağlantısı olur. Dalaman’da böyle bir hat olmamıştır. Zaten hiçbir Muğla ilçesine tren gelmiş de değildir” diyerek iddiaları yalanlıyor.
Tarihi arka plan da bu açıklamayı destekliyor. Osmanlı döneminde Mısır Valisi olarak atanan Abbas Hilmi Paşa, 1874’te mülkiyeti kendisine geçen Dalaman arazilerinde çalışmak üzere Mısır ve Sudan’dan işçiler getiriyor. Paşa, 1908’de Dalaman’a bir av köşkü, Mısır’ın İskenderiye kentine ise tren istasyonu yaptırmak istiyor ve projeleri Fransızlara teslim ediyor. Halk arasında anlatılan “projeler karıştı” iddiası yaygın olsa da, yerel yöneticilere göre bu iddia gerçeği yansıtmıyor.
Bugün söz konusu bina hala Tigem hizmet binası olarak kullanımda gibi görünüyor. Uzun zaman önce şehir efsanesi olarak bahsedilen “trensiz istasyon” hikayesinin artık bir gerçeği destekleyen belgeleri var: Dalaman’daki yapı bir tren istasyonu değil, tarihi öneme sahip bir konaklama yeri, bir av köşkü.
Fotoğraflar kulturenvanteri Murat KURTEL’e aittir.
